Op woensdagavond 16 september organiseerde PRO-Wageningen een avond met Hülya Aydogan over haar ervaringen als importbruid en de boeken die zij daarover heeft geschreven. Het was een boeiende bijeenkomst in Tuindorp met Rik Winsemius als moderator; de opkomst had beter gekund.
Hülya was 13 jaar oud, toen ze in Turkije werd uitgehuwelijkt aan een neef die met zijn familie in Nederland woonde en naar Turkije was gekomen om een bruid te zoeken. De beide families hebben dat zo met elkaar geregeld. De familie van de neef maakte een positieve indruk. Ze waren in goede doen en droegen moderne, vrije kleding. Hülya werkte graag mee, het was een aantrekkelijke jongen en haar leven in Turkije benauwde haar. Ze had graag willen doorleren, maar kreeg daarvoor geen kans en haar dagen werden gevuld met huishoudelijk werk onder het strenge regiem van haar moeder. Een huwelijk en verhuizing naar het vrije Nederland zag zij als een escape.
Eenmaal in Nederland bleek alles anders te zijn. De moderne kleding werd weggestopt en in plaats daarvan moest zij als getrouwde vrouw verhullende kleding dragen. Ze kwam te wonen in een familiehuis waar zij onderaan de hiërarchie stond en verantwoordelijk was voor een groot deel van het huishoudelijk werk. Ze mocht nauwelijks het huis uit en de Nederlandse taal leren hoefde niet, vond haar schoonmoeder. In Nederland was er inderdaad meer vrijheid, maar alleen voor de mannen, niet voor de vrouwen. Hülya was dol op haar man en was hem dankbaar dat hij haar had gered van de beperkingen in Turkije. Maar zij voelde ook afhankelijkheid van hem. Ze moest het hem naar de zin maken, omdat ze anders teruggestuurd zou worden naar Turkije. Wanneer ze ergens een meningsverschil over hadden, moest zij zich schikken. Zo niet, dan sloeg hij haar. En zij wist: deze situatie kan nog heel lang duren, omdat haar man als jongste zoon verantwoordelijk was om voor zijn ouders te zorgen tot hun dood. Die ouders waren toen veertigers.
Langzamerhand begon Hülya zich bewust te worden van haar situatie. Het begon steeds meer te knellen. Ze verlangde naar vrijheid, niet naar onderdrukking. Het hielp dat haar man als enige buitenlander werkte bij een bedrijf met mensen zonder migratie-achtergrond. Soms waren er feestjes waar Hülya ook mee naar toe mocht. Daar ontmoette ze vrouwen die veel vrijer in het leven stonden. Zij konden zich zelfstandig bewegen en deelden met hun man huishoudelijke taken en zorg voor de kinderen. Daar verlangde zij ook naar.
Stap voor stap is haar dat gelukt. Ze ging werken in een Turks naaiatelier, ze leerde de Nederlandse taal en uiteindelijk is zij gaan studeren aan de School voor Journalistiek. Ze werkt nu als journalist en heeft enkele boeken geschreven over haar ervaringen als importbruid en het leven in een beklemmende Turkse gemeenschap in Nederland. Haar man is een tijd met haar meegegaan, maar hij kwam klem te zitten tussen zijn vrouw en zijn familie. Uiteindelijk wilde hij de relatie met zijn ouders goed houden. Nog niet zo lang geleden zijn Hülya en hij gescheiden. Hülya heeft nu haar vrijheid en autonomie, die zo belangrijk voor haar zijn, maar waarvoor zij een hoge prijs heeft betaald.
Wat is haar boodschap aan een linkse politieke partij als PRO-Wageningen? In de eerste plaats vindt Hülya het belangrijk dat haar ervaringen worden gehoord, niet alleen als een persoonlijk verhaal, maar als een verhaal dat herkenbaar is voor veel meer zogeheten importbruiden. Nog steeds komen vrouwen terecht in onvrije situaties die in strijd zijn met de Nederlandse democratie en rechtsstaat. Daarnaast is bekend dat vrouwen die proberen een eigen leven op te bouwen, gevaar kunnen lopen. Zij kunnen te maken krijgen met zware sociale druk en zelfs geweld. Het is belangrijk dat er voor hen hulp komt en een veilige woning. Het gesprek daarover moet open gevoerd worden en Hülya weet uit ervaring hoe lastig dat is. Praten daarover wordt gezien als ‘nest bevuilen’ en dat kan streng worden bestraft.
Deze avond waren met Hülya enkel vriendinnen meegekomen, ter ondersteuning van haar verhaal. Zij vertelden dat Turkije een groot land is met grote verschillen. Niet iedereen heeft dezelfde ervaringen als Hülya. En tijdens deze avond werd ook gezegd dat er ook in Nederland religieuze groeperingen zijn waar vrouwen apart worden gezet en beperkt.
(verslag: Rik Winsemius)
